Hoe is de koek?

Versprekingen. Meestal heb je ze wel in de gaten en verbeter je jezelf haastig, voordat je al te erg in de zeik wordt genomen. Maar soms ben je er niet van bewust dat je woordkeuze een totaal andere betekenis heeft dan wat jij dacht dat het betekende. Beide situaties komen nogal eens voor bij het spreken van een andere taal.

Een van mijn eerste versprekingen die ik me kan herinneren was toen ik mijn moeder probeerde te omschrijven. Mijn moeder is natuurgek, wou ik zeggen. “My mum is a freak of nature” heeft toch een hele andere betekenis. Er werd mij dan ook meteen gevraagd of dat soms die driehoofdige vrouw was die ze soms langs zagen lopen.

Ik heb mijn meeste Engels in mijn jeugd van de TV opgepikt. Ik weet nog goed dat “of course” altijd gezegd werd in Battle Star Gallactica, en dan werd dat vertaald als “natuurlijk.”

Hoe je iemand falikant de grond in moet trappen heb ik van niemand minder dan Joan Collins geleerd, die als Alexis een goeie leermeester was. Alleen heb ik toch niet goed genoeg opgelet wanneer ze het woord “pathetic” gebruikte (zielig, stakkerig). Ik had het onthouden als “Pacific” (de Engelstalige naam van de Stille Oceaan). Toen ik iemand voor een “pacific bastard” uitmaakte had dit dan ook niet hetzelfde effect als wanneer Alexis het zei. Eveneens was ik jarenlang onder de indruk dat de naam van de Love Boat (the Pacific Princess) de stakkerige prinses betekende.

Mijn vriendin Esther en haar familie verhuisden naar Nieuw Zeeland toen Esther acht was. Haar ouders hadden besloten dat ze alleen nog maar Engels tegen elkaar zouden spreken. Dat hun Engels eigenlijk helemaal niet zo goed was maakte niet uit, ze hadden dit besloten, dus zo zou het zijn.

Wat zij nogal veel deden was de boel gewoon maar letterlijk vertalen, dan begrepen die Kiwi’s het toch wel? Vooral met uitdrukkingen kon dit nogal verwarrend zijn. “Aaah, now the monkey comes out of the sleeve!” is een van haar vader’s beroemde uitspraken.

Ook ging hij eens naar de winkel en vroeg: “have you got any bastard sugar?” Klootzaksuiker. Da’s weer’s wat anders als rietsuiker.

Haar ouders moesten een keer naar een feestje, en Esther’s moeder duurde wat lang. Haar vader stond ongeduldig bij de auto te wachten, tot haar moeder eindelijk naar buiten kwam, in een mooie jurk en met een hoedje op. Haar vader stond met open mond en riep: “O my, you look like a cow dressed up like a little sheep!” Dankbaar accepteerde ze het compliment. Geen van beiden besefte dat de juiste uitdrukking “a mutton dressed as a lamb” is, en dat deze uitdrukking zeer zeker geen compliment is! Dit zeg je wanneer je een oud geblondeerd geplamuurd wijf ziet rondlopen in strakke kleren alsof ze nog 20 is. Een ouwe ooi die als een lammetje gekleed gaat.

Zo heeft Anouk ook een goeie. Ze heeft een hele mooie plaat, die heet “lost”. Dit liedje prijst degene over wie ze zingt helemaal de hemel in. “I get lost in your eyes” zingt ze, vergezeld bij akoestische gitaargeluiden. Liefdevol vervolgt ze met: “your voice makes my skin crawl.” Nou denk ik dat Anoukje denkt dat dit betekent dat je kippevel krijgt ofzoiets. Maar nee, Anoukje, verkeerd gedacht! Het is meer te vergelijken met “als ik je stem hoor gaan mijn nekharen recht overeind staan” en is een uitdrukking die je gebruikt wanneer iemand met zijn nagels over het krijtbord krast, of wanneer een afgrijslijke slijmbal je complimentjes probeert te geven. Best een afgang, Anouk!

Vaak als men het Engelse woord niet weet, dan wordt gewoon het Nederlandse woord erin gegooid. Dat een Nederlands woord in het Engels een hele andere betekenis kan hebben, daar wordt schijnbaar niet al te vaak over nagedacht.

Zo kwam Esther’s tante een keer op visite in Nieuw Zeeland en ze wilde een ledikant kopen. Ja, wat is nou het woord voor een ledikant? Dan maar het Nederlandse woord hoor, misschien begrijpen ze het. “Do you have a ledikant?” Nou. Spreek het eens uit. Snap je ‘m? Lady-cunt. Heeft u een dameskut. Nee, sorry mevrouw, we hebben alleen nog herenkutten vandaag.

Een zelfde soort situatie was toen de vriendin van een mevrouw die hier in de Dutch shop werkt op vakantie kwam. Ze zaten op een terras in Rotorua, en mevrouw wilde graag een glaasje limonade. Ze vroeg om lemonade, wat hier 7up of Sprite is. Dat wist ze wel al, maar hoe zeg je nou limonade in het Engels? Dat wist ze niet. Dan maar gewoon zeggen dat ze het zonder prik wilde. De ober was al halverwege de bar, toen ze hard schallend over het terras riep: “I DON’T WANT ANY PRICK IN MY LEMONADE! NO PRICK IN MY DRINK PLEASE!” Zich niet realiserend dat ze verzocht dat ze liever geen lul in haar glaasje drinken wilde.

Wat ook voor de nodige schaamte zorgde was toen iemand’s oudere moeder op visite was in Nieuw Zeeland. Ze werden aangehouden door oom agent en moesten het rijbewijs laten zien. Het rijbewijs was nergens te vinden en moeder herhaalde keer op keer “it was in the vakje!” Ze begreep niet waarom haar dochter het steeds voor elkaar probeerde te krijgen dat moeder toch asjeblieft haar mond hield. Vakje klinkt als “fuck ya” (fuck you) wat niet zo beleefd is natuurlijk. Arme oom agent.

Hilde van de Dutch shop vertelde dat ze eens op een Nederlands feestje was, hier in Nieuw Zeeland. Af en toe weten ze niet of ze nou Engels of Nederlands tegen elkaar moeten praten wat ook voor de nodige verwarring kan zorgen. Ze at een lekker stukje taart en haar buurvrouw zei: “nice cake?” Waarop Hilde zei: “ja, who is the cook?” De buurvrouw antwoordde: “de koek is ook goed.”

Mijn moeder’s kat had eenzelfde soort misverstand. Mama zat boos te vertellen over in het verkeer, hoe zo iemand achter je zit te plakken, “en maar PUSHEN, en maar PUSHEN!” riep ze verontwaardigd. De kat zat naast haar op de bank met platte oren en een hoge rug, zich afvragend wat ie nou weer verkeerd had gedaan! Ik probeerde mijn moeder erop te wijzen maar ik kreeg er geen woord uit en kon alleen maar kakelend met betraande wangen naar die stomme kat wijzen.

Een Aziatische mevrouw ging naar de bakkerij en wilde een foccacia brood. Ze vroeg om een fellatio brood. Al die moeilijke Westerse woorden ook.

Een andere mevrouw van de Dutch shop vertelde dat ze, toen ze in Nederland woonde, moeite had met klanken zoals “eu” en “ui”. “eu” werd uitgesproken als “oo”. Dat was opzich niet zo erg, tot iemand een keer vroeg of haar zoontje al op school zat. “ja, die moet elke dag naar de klote school” (kleuterschool). Ze durfde het verhaal alleen fluisterend aan me te vertellen.

Ter afsluiting een paar gemene verhaaltjes van mensen die erin waren geluist. Dat zijn de leuksten.

Toen ik in Australie woonde ging ik een paar weken uit met James, een Australier. Hij wou graag indruk op me maken dus vroeg aan twee Nederlandse jongens hoe hij “jij hebt mooie ogen” moest zeggen. Zij hadden het hem geleerd, en op een avond pakte hij mijn hand, keek diep in mijn ogen en zei oprecht en in perfect Nederlands: “jij hebt dikke benen.” God, wat zullen die jongens gelachen hebben, zeg. Ik heb dan ook niets dan respect voor ze, dat ze met een strak gezicht hem dit hebben leren zeggen! Ik vond het vreselijk grappig, James niet. De relatie was dan ook van korte duur.

De vriendin van een collega is Cambodiaans, en woonde in Auckland. Ze sprak geen woord Engels, en is nogal klein. Ze had altijd moeite om uit drukke bussen te kunnen komen. Ze wist niet hoe ze “pardon” of “sorry, mag ik er langs” moest zeggen en maakte onverhoopt wat armbewegingen maar omdat ze zo klein was merkte eigenlijk niemand haar op. Dit had vaak als gevolg dat ze er niet op tijd uit kon. Haar vriendin zei tegen haar: dan moet je zeggen “kiss me, kiss me” en dan gaan mensen voor je aan de kant. Het arme mens wist niet beter en riep wat haar was geleerd. Ze werd nu tenminste wel opgemerkt en iemand gaf haar zelfs een kus op de wang wat ze niet op prijs stelde.

Lees ook de Engelse versie van deze blog (Translating Double Dutch into Engrish), sommige anecdotes waren niet naar het Nederlands te vertalen en kun je hierop lezen.

Wordt vervolgd...